Oplichters zijn jarenlang anoniem gebleven in de publieke ruimte. De politie toonde verdachten al via opsporingsberichten en online, maar dit jaar werd daar voor het eerst buitenreclame aan toegevoegd. Met de campagne 'Game Over!?' verschenen verdachten op grote schaal op digitale schermen in winkelgebieden, op stations en langs snelwegen. Naast print, tv, social en radio. De resultaten liegen er niet om: 74 van de 100 verdachten zijn bekend. We spreken met Daan van Annegarn (Teamleider Landelijk Team Opsporingscommunicatie, Politie Nederland), Mariëlle Besselink (Social Impact Manager, Global Media & Entertainment) en Hannelore Majoor (Managing Director, JCDecaux Nederland) over wat er gebeurt als je opsporingsmiddelen inzet als communicatiestrategie — en wat dat oplevert.
Geen anonimiteit meer voor oplichters
Daan, Politie Nederland: “Met Game Over!? hebben we iets gedaan wat we in Nederland nog niet eerder op deze schaal hebben ingezet. In de eerste fase van de campagne lieten we verdachten geblurd zien, met de aankondiging dat zij zich konden melden tot 19 maart. Dat was een duidelijke waarschuwing. Deze nieuwe aanpak bleek succesvol: al in een vroeg stadium leverde de campagne vele tips op. In de tweede fase toonden we de gezichten van verdachten die zich niet hebben gemeld of nog niet geïdentificeerd zijn zonder blur. Van de 100 verdachten zijn er nu 74 bekend. Inmiddels hebben we al tientallen verdachten verhoord, en de rest staat ingepland of wordt onderzocht.’’
Waarom nu, en waarom op deze schaal? Wat maakt oplichting zo urgent?
Daan, Politie Nederland: "Bankhelpdeskfraude en nepagenten zijn sinds enkele jaren een snel groeiend groot maatschappelijk probleem. Iedereen kent bijna wel iemand die hier slachtoffer van is geworden. Slachtoffers verliezen niet alleen hun geld en waardevolle sieraden, maar ook hun vertrouwen in mensen en in de samenleving. We wilden met het opsporingsoffensief het probleem terugleggen, daar waar het hoort; bij de
daders. We zien dat er ook veel mensen zijn die zichzelf hebben gemeld, want in veel gevallen wisten hun ouders, opa en oma en hun vrienden niet dat ze hun geld op deze manier verdienden.’’
Succes van campagne zorgt voor overuren bij rechercheurs
Daan, Politie Nederland: “Gedurende de campagne kregen we ruim 500 tips, en is de campagne pagina ruim 2 miljoen keer bezocht. Het succes zorgde er zelfs voor dat sommige rechercheurs overuren draaiden. We zien echt dat de campagne leeft onder het publiek. In heel Nederland viel deze actie op, we zijn als politie bedolven onder de complimenten voor ons offensief.’’
Hoe ziet de politie of deze campagne werkt?
Daan, Politie Nederland: ‘’Het landelijk team opsporingscommunicatie verspreidt de opsporingsberichten. Gemiddeld wordt, na een opsporingsbericht, in ongeveer 50% van de gevallen de identiteit van verdachten bekend. Het betreft vaak misdrijven die zonder deze gouden tips anders voor altijd onopgelost zouden blijven. In het opsporingsoffensief Game Over!? hebben we een bovengemiddeld hoog succespercentage van 75%. De digitale buitenreclame schermen hebben daar een belangrijk aandeel in gehad. We zijn alle partijen die hebben meegewerkt zeer dankbaar. Game Over!? is de meest effectieve opsporingsactie ooit geweest.’’
In vergelijking met een programma als ‘Opsporing Gezocht’, wat is de impact van deze campagne?
Daan, Politie Nederland: Het verschil zit hem voornamelijk in de toegankelijkheid. Media zoals Out-of-Home zijn voor iedereen in de publieke ruimte zichtbaar, je hebt er geen abonnement, tv of mobiel voor nodig. Hiermee bereik je dus een groot deel van de bevolking, van jong tot oud. In combinatie met de andere media, zoals social media, waar de advertenties ook ruim 54 miljoen keer zijn bekeken, krijgt de campagne veel meer aandacht. Opsporing Gezocht is een programma dat je bewust aanklikt om te gaan kijken. Je moet de tv eerst op NPO2 zetten. Dat maakt het fundamenteel anders.
Opsporing gaat traditioneel via tv en social. Waarom zetten jullie zo zwaar in op buitenreclame?
Daan, Politie Nederland: "Omdat mensen buiten leven, niet alleen achter een scherm. We wilden deze campagne onontkoombaar maken, op plekken waar je er gewoon niet omheen kunt. Samen met exploitanten als Global Media & Entertainment, JCDecaux, Centercom en Brouwer & Partners hebben we gezorgd voor 75 miljoen contactmomenten met de campagne op schermen door heel Nederland. Door zowel buitenshuis en op andere media zichtbaar te zijn, bereiken we zoveel mogelijk Nederlanders. Juist bij opsporing is maximaal bereik essentieel." Mariëlle, Global Media: "Social bereikt je in je eigen bubbel, je ziet wat het algoritme jou toont. Buitenreclame werkt andersom: het is er gewoon, voor iedereen, ongeacht wat je volgt of gelooft. Dat is een fundamenteel ander soort bereik."
Wat betekent het voor iemand die op zo'n scherm verschijnt — zijn er ook mensen die onterecht getoond zijn?
Daan, Politie Nederland: "We nemen die verantwoordelijkheid zeer serieus. Het publiceren van beeld van verdachten is opsporingsberichtgeving. Voordat iemand in beeld komt, doorloopt dat een juridisch toetsingsproces. Voor het tonen van elk persoon hebben wij toestemming gekregen van de officier van justitie."
De kracht van buitenreclame in maatschappelijke campagnes
Mariëlle, Global Media: “Dit is precies waar ons medium voor bedoeld is. Buitenreclame staat letterlijk midden in de maatschappij. Het sluit niemand uit: je hebt geen mobiel, abonnement of account nodig om de boodschap te zien. Dat maakt dit het meest democratische medium dat er is. Je bereikt alle lagen van de bevolking, op plekken waar zij dagelijks komen.”
Hannelore, JCDecaux: “Het is ontzettend goed nieuws dat deze campagne zo succesvol is geweest: voor de politie, het OM en de samenleving, maar in de eerste plaats vooral voor de talloze slachtoffers die deze oplichters hebben gemaakt. De brede zichtbaarheid van deze verdachten op straat, met extra aandacht op specifieke locaties, is van grote waarde gebleken bij de opsporing.”
Hoe kijkt de branche naar het informeren van de inwoners?
Mariëlle, Global Media: "Als branche geloven wij in de kracht van de openbare ruimte. Het zijn plekken waar mensen dagelijks samenkomen en onbewust informatie opnemen. Door die ruimte strategisch in te zetten voor maatschappelijke boodschappen, bereik je inwoners op een natuurlijke manier. Buitenreclame is veel meer dan een commercieel medium. Het is een platform dat ook echte maatschappelijke impact kan maken. Omdat we geloven in de kracht van ons medium hebben we de Politie deze mediaruimte gratis gegeven."
Hannelore, JCDecaux: “Precies. Wij zien dit als een sterk voorbeeld van de rol die wij als sector kunnen spelen. We faciliteren niet alleen merken, maar ook maatschappelijke initiatieven van overheden en organisaties zoals de politie.”
